Η Ορθοδοξία αποκτά μεγάλη δυναμική στην Κίνα.

blog counter

Περισσότεροι από 40.000 Κινέζοι ασπάζονται κάθε ημέρα τον χριστιανισμό, ανέφερε ο μητροπολίτης Κορέας και υπέρτιμος Έξαρχος Ιαπωνίας Αμβρόσιος ο οποίος μίλησε για τις προοπτικές διάδοσης του χριστιανισμού στις χώρες της ‘Απω Ανατολής, σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον σύλλογο ορθοδόξου ιεραποστολής «Ο Πρωτόκλητος», στην Πάτρα.

Όπως ανέφερε ο μητροπολίτης, «η πρόκληση που έρχεται για τον χριστιανισμό, από την ‘Απω Ανατολή είναι πολύ μεγάλη» και όπως επεσήμανε, «υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον στην Κίνα για τον Χριστό».

Μάλιστα, διατύπωσε την εκτίμηση, ότι «στα χρόνια που θα έρθουν, υπολογίζεται πως εκατομμύρια Κινέζοι θα έχουν ασπαστεί τον χριστιανισμό», αλλά όπως πρόσθεσε, «οι περισσότεροι θα είναι ετερόδοξοι και ελάχιστοι ορθόδοξοι». Αυτό θα συμβεί επειδή, όπως εξήγησε, «υπάρχουν πολλοί ετερόδοξοι ιεραπόστολοι, ενώ οι ορθόδοξοι είναι ελάχιστοι».

Σε αυτό το σημείο, ο μητροπολίτης Κορέας τόνισε πως «είναι ανάγκη να ενισχυθεί η παρουσία των ορθοδόξων ιεραποστόλων, τόσο στην Νότιο Κορέα, όσο και στις άλλες χώρες της ‘Απω Ανατολής, όπου ζει ο μισός πληθυσμός της γης».

«Το κέντρο του κόσμου έχει μετατοπιστεί προς Ανατολάς» συνέχισε ο μητροπολίτης Αμβρόσιος και όπως σημείωσε «προς τα εκεί πρέπει και η ορθοδοξία να στρέψει την προσοχή και την ιεραποστολική δράση της».

Τέλος, ανέφερε ότι πρέπει να ενισχυθεί ιεραποστολικό έργο, μέσω της οργάνωσης σε επίπεδο ενοριών και της εκπαίδευσης εθελοντών, που επιτελούν ιεραποστολικό έργο.

ΠΗΓΗ

ΑΟΡΑΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015ΚΙΝΑ,ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ,ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΟΡΕΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΙΜΟΣ ΕΞΑΡΧΟΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΩΚΟΜΕΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ

blog counter

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΩΚΟΜΕΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Σαν σήμερα, 11  Ιουνίου 1900, έγινε η σφαγή των Ορθοδόξων του Πεκίνου. Όλοι αυτοί οι χριστιανοί, με επικεφαλής τον πρεσβύτερο Μητροφάνη Γιάνγκ, σφαγιάστηκαν από τους παγανιστές συμπατριώτες τους (Μπόξερς), όταν αυτοί, με υποκίνηση της αυτοκράτειρας Τσι Σι, ξεσηκώθηκαν, απέδειξαν ότι όντως αγάπησαν το Χριστό «άχρι θανάτου».  

Συνολικά 222 άδελφοί μας χριστιανοί θυσιάστηκαν τις μέρες εκείνες της φοβερής σφαγής, άνδρες, γυναίκες και παιδιά στις γειτονιές της κινεζικής πρωτεύουσας. 

Υπάρχουν κι άλλοι νεομάρτυρες που μαρτύρησαν στην ίδια χώρα για την αγάπη του Χριστού. Στα 1870 στην πόλη Τιάν Τζινγκ (Τιέν Τσιν) μαρτύρησαν άλλοι πέντε όρθόδοξοι, ένα  ανδρόγυνο Κινέζων και τρεις Ρώσοι έμποροι, που σφάγηκαν ανηλεώς από το μαινόμενο όχλο και τα λείψανά τους πετάχτηκαν στον ποταμό Χάι Χε. 

Ο επίσκοπος Σαγκάης Συμεών Ντου, κατά το διωγμό που εξαπολύθηκε κατά των ορθοδόξων μετά τη συμφωνία του Ν. Κρουστσιώφ με τον Μάο Τσε Τουγκ στη 1956, φυλακίστηκε από τους κινέζους κομμουνιστές και απεβίωσε μαρτυρικά στη φυλακή στα 1965. 

Κατά την «μεγάλη προλεταριακή πολιτιστική επανάσταση» των ερυθροφρουρών του Μάο, που άρχισε στα 1966, πολλοί κινέζοι ορθόδοξοι βρήκαν μαρτυρικό θάνατο γιατί αρνηθηκαν να αποκηρύξουν το Χριστό. Ανάμεσα σ’ αυτούς πλείστοι κληρικοί, όπως ο π. Ανίκητος Ουάνγκ κι  ο π. Νίκητας Ντου. Άλλοι υπήρξαν ομολογητές σαν τον π. Φώτιο Χο, τον π. Αντώνιο Γιάο και το διάκονο Νικόλαο Γιάνγκ. Στέκομαι για λίγο στον ιερομάρτυρα π. Στέφανο Γου, που τον συνέλαβαν στα 1967 και πέρασε τέσσερα μαρτυρικά χρόνια στις κινεζικές φυλακές. Τελικά τον εκτέλεσαν με πυροβολισμό στις 17 Μαΐου 1970. 

Σήμερα η εν Κίνα Εκκλησία βρίσκεται ουσιαστικά εκτός νόμου. Παρά την πρόσφατη επίσκεψη του πατριάρχη της Ρωσίας Κυρίλλου το καθεστώς των Κινέζων ορθοδόξων παραμένει το ίδιο. Δεν έχουν χώρους λατρείας, ούτε ιερείς κι αναμένουν. Από την άλλη το καθεστώς της εν Κίνα Εκκλησίας παραμένει αδιευκρίνιστο, διότι το Πατριαρχείο της Μόσχας έσπευσε να τους δώσει «αυτονομία» από τη δεκαετία του 60, αλλά το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν το άναγνωρίζει κι έχει εγκαταστήσει δικό του μητροπολίτη στο Χονγκ Κονγκ. 

Κατ’ άνθρωπον φως δεν φαίνεται επί του παρόντος στον ορίζοντα. Ο Θεός να δώσει να ξεκαθαρίσουν τα πραγματα. Κλείνω με ένα Εξαποστειλάριο του Αγίου ιερομάρτυρος Στεφάνου Γου.

(Τοις Μαθηταίς συνέλθομεν)

Καθαίας φάος Στέφανε, ως ποτέ των αθέων την οφρύν και την έπαρσιν και το άμετρον θράσον, καθείλες θεία χάριτι σον ακμαίον κρατήσας εν τοις βασάνοις φρόνημα, του Χριστού τη δυνάμει, ούτω καμέ ταις ευχαίς σου κράτυνον στεφηφόρε, κατά δαιμόνων ένδοξε και παθών ολεθρίων.

Η Ορθοδοξία στην Κινα, άλλοτε και τώρα

blog counter

Από το βιβλίο του ιερομονάχου Δαμασκηνού Χριστός το αιώνιο ΤΑΟ, Παράρτημα 

1.      Η Πρώτη Ορθόδοξη Ιεραποστολή

 

Ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανισμός  ἦρθε στήν Κίνα ἀρχικά μέσω τῆς γειτονικῆς της χώρας, τῆς Ρωσίας. Τό 1685 οἱ Κινέζοι κατέλαβαν τό Ἀλμπαζίν, τό ὁποῖο βρίσκεται στή Ρωσία στά βόρεια σύνορα τῆς Κίνας, καί αἰχμαλώτισαν ἕνα μεγάλο ἀριθμό Κοζάκων καί Ὀρθόδοξων Ἀλμπαζινῶν. Σαρανταπέντε ἀπό αὐτούς μπῆκαν στήν ὑπηρεσία τοῦ Κινέζου Αὐτοκράτορα καί τούς πῆραν στό Πεκίνο μαζί μέ τόν ἱερέα τους, τόν π. Μάξιμο. Ὁ Αὐτοκράτορας K’ang-hsi τούς δέχθηκε εὐγενικά, καί παραχώρησε στόν π. Μάξιμο ἕνα παλιό Βουδιστικό ναό νά τόν μετατρέψει σέ Χριστιανική ἐκκλησία γιά τίς πνευματικές ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων του. Χτίστηκαν σπίτια γιά ἱερεῖς, καί ἡ ἐκκλησία, ἀφιερωμένη στήν Ἁγία τοῦ Θεοῦ Σοφία, ἐγκαινιάστηκε τό 1698.

Τό 1712 ὁ π. Μάξιμος κοιμήθηκε, καί ὁ Αὐτοκράτορας K’ang-hsi ἐπέτρεψε σέ ἕναν ἄλλον ἱερέα νά ἔρθει ἀπό τή Ρωσία στό Πεκίνο γιά νά τόν ἀντικαταστήσει. Στό Πεκίνο οἱ Ὀρθόδοξοι ἱερεῖς ὀνομάζονταν λάμας, καί ὁ Ὀρθόδοξος ἀρχιμανδρίτης ὀνομαζόταντά λάμα (μεγάλος λάμα).

Καθώς περνοῦσε ὁ καιρός γίνονταν γάμοι μεταξύ Ἀλμπαζινῶν καί Κινέζων, καί οἱ ἀπόγονοί τους σύντομα δέν διακρίνονταν ἀπό τόν ὑπόλοιπο Κινέζικο πληθυσμό. Αὐτοί οἱ ἀπόγονοι παρέμειναν σταθεροί στήν Ὀρθοδοξία.

Τίς ἑπόμενες δεκαετίες ἡ Ὁρθόδοξη ἱεραποστολή στήν Κίνα παρεμποδίστηκε ἐξαιτίας πολιτικῶν προβλημάτων πού ἀνέκυψαν μεταξύ Ρωσίας καί Κίνας. Τό κήρυγμα πρός τούς Κινέζους ἀπαγορεύτηκε. Ὡστόσο κάθε χρόνο στό Πεκίνο γίνονταν Ὀρθόδοξοι ἀπό δέκα ὡς σαράντα ἄτομα. Μερικοί ἀπό αὐτούς τούς πρώτους προσήλυτους ἔγιναν ἁγιογράφοι, καί κόσμησαν τήν ἐκκλησία στό Πεκίνο μέ Ὀρθόδοξες εἰκόνες κινέζικης τεχνοτροπίας.

Τό 1858 τό πολιτικό κλίμα ἄλλαξε. Μέ τή συνθήκη τοῦ Tient-sin παραχωρήθηκε στούς Χριστιανούς ἱεραπόστολους τό δικαίωμα παραμονῆς στή χώρα. Αὐτό ἦταν τό ξεκίνημα μιᾶς νέας περιόδου γιά τήν Κινέζικη Ὀρθόδοξη ἀποστολή. Ἄγαμοι καί ἔγγαμοι ἱερεῖς πού ἦρθαν ἀπό τή Ρωσία μετέφρασαν καί τύπωσαν τήν Καινή Διαθήκη, τό Ψαλτήρι καί Ὀρθόδοξες ἀκολουθίες στά Κινέζικα, θέτοντας ἔτσι τά θεμέλια γιά μιά αὐτόχθονη Κινεζική Ὀρθοδοξία. Τό κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου ἐπεκτάθηκε καί πέρα ἀπό τό Πεκίνο, στό Tung-ting-an, ὅπου χτίστηκε μιά ἐκκλησία καί πολλοί Κινέζοι χωρικοί ἔγιναν ἔνθερμοι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί. Ἄνοιξαν ἐπίσης ἐκκλησίες στό Hankow καί στό Kalgan. (1)

2.      Ο Πατήρ Μητρόφανoς Chang 

Τό 1880 ὁ πρῶτος γηγενής Κινέζος Ὀρθόδοξος Ἱερέας, ὁ π. Μητρόφανος Chang (Chang Tzi-tzung), χειροτονήθηκε ἀπό τόν Ἅγ. Νικόλαο Kasatkin, ἐπίσκοπο Τόκυο. Ἡ ἀποδοχή τῆς ἱερωσύνης ἀπό τόν π. Μητρόφανο ἦταν μιά πράξη ἡρωϊκή, γιατί τήν ἐποχή ἐκείνη τό νά εἶναι κανείς Χριστιανός ἦταν πιό ἐπικίνδυνο καί πιό δύσκολο ἀπό κάθε ἄλλη φορά στήν κινεζική ἱστορία. Στήν Κίνα εἶχαν ἱσχυροποιηθεῖ τότε τά ξενόφοβα καί ἀντιχριστιανικά συναισθήματα, σέ ἀντίδραση πρός τόν ἀποικιοκρατικό ἐπεκτατισμό τῶν Εὐρωπαϊκῶν δυνάμεων κατά τή διάρκεια τοῦ δεύτερου μισοῦ τοῦ 19^ου αἰώνα. Συνέβαιναν ξεσπάσματα βίας, πού εἶχαν σάν ἀποτέλεσμα τόν θάνατο τῶν ξένων καί Κινέζων Χριστιανῶν προσηλύτων. 

Ο άγιος Νικόλαος της Ιαπωνίας (Κασάτκιν)

Ὅταν ἔγινε ἱερέας, ὁ π. Μητρόφανος εἶπε ὅτι ἤξερε πώς τό τέλος του «δέν θά ἦταν εὐχάριστο». Αὐτός καί οἱ ἄνθρωποί του δοκιμάζονταν συνεχῶς, καί ὀνομάζονταν «διάβολοι κατώτερης τάξης», χαρακτηρισμός μόλις λίγο καλύτερος ἀπό τό «ξένοι διάβολοι». Ἄν καί τόν θεωροῦσαν ὅτι εἶχε προδώσει τήν Κινέζικη κουλτούρα του μέ τό νά γίνει Χριστιανός, ὁ ἴδιος γνώριζε ὅτι εἶχε ἀγκαλιάσει μιά πίστη πού ἦταν πέρα ἀπό κουλτούρες, καί ὅτι ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Χριστοῦ ἀνῆκε τόσο στήν Κίνα ὅσο καί σέ ὁποιαδήποτε ἄλλη χώρα. Κοιτάζοντας πάνω ἀπό τά πολιτικά καί τά πολιτιστικά, διέκρινε μέ τό πνεῦμα του ὅτι προετοίμαζε τό Κινέζικο Ὀρθόδοξο ποίμνιό του στό νά προσαρτηθεῖ στίς τάξεις τῶν μαρτύρων στόν οὐρανό.

Τό 1897 ἡ Κινέζικη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἔλαβε μιά μεγάλη εὐλογία μέ τόν ἐρχομό στό Πεκίνο τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Ἰννοκέντιου Figourovsky (1863-1931), πού ἀργότερα ἔγινε ἐπίσκοπος, ὁ ὁποῖος ἀποδείχθηκε ὅτι ἔβλεπε μακριά, περισσότερο ἀπό κάθε ἄλλο ἱερέα πού ἦρθε ποτέ στήν Κίνα. Μεταξύ ἄλλων ἵδρυσε ἕνα μοναστήρι, φρόντισε οἱ καθημερινές ἀκολουθίες νά γίνονται στήν κινέζικη γλώσσα, ἀπέστειλε ἀνθρώπους ἀπό τό Πεκίνο νά διαδόσουν τό μήνυμα τοῦ Χριστοῦ, καί ξεκίνησε φιλανθρωπικά ἔργα. Αὐτό βοήθησε στό νά ἐνδυναμωθεῖ ἡ Κινέζικη Ἐκκλησία καί νά προετοιμαστεῖ γιά τή σοβαρότερη δοκιμασία γιά τήν ὕπαρξή της. 

3.      Οι Πρώτοι Κινέζοι Ορθόδοξοι Μάρτυρες

 

Τό 1900 συνέβη ἡ ἄτιμη ἐξέγερση πού εἶναι γνωστή μέ τό ὄνομα Κίνημα τῶν Μποξέρ. Ἡ ἐξέγερση ἔγινε ἀπό μιά μυστική ὀργάνωση ἀνθρώπων πού ἀσχολοῦνταν μέ πολεμικές τέχνες καί ἀποκρυφισμό καί ὀνομάζονταν οἱ «Μποξέρ τοῦ Πνεύματος,» οἱ ὁποῖοι ὁρκίστηκαν νά ἀπαλλάξουν τήν Κίνα ἀπό τούς ξένους καί τούς Χριστιανούς. Μέ τή μύησή τους στήν ὀργάνωση, ἰσχυρίζονταν ὅτι ἐνοικοῦσε μέσα τους ἕνας θεός ὁ ὁποῖος τούς προίκιζε μέ δυνάμεις ὑπεράνθρωπες. Ὅταν ἄρχισαν νά πολιορκοῦν τό Πεκίνο, κηνύγησαν τούς Κινέζους Χριστιανούς καί τούς πρόσταξαν νά λατρέψουν τούς θεούς τους, ἤ ἀλλιῶς θά βασανίζονταν καί θά σκοτώνονταν. Χιλιάδες Χριστιανοί σφάχτηκαν, ἀποκεφαλίστηκαν καί θυσιάστηκαν.

Κατά τή διάρκεια τῆς Ἐπανάστασης τῶν Μποξέρ, οἱ Ὀρθόδοξες ἐκκλησίες στό Πεκίνο, στό Tung-ting-an καί στό Kalgan καταστράφηκαν, μαζί μέ τό ὀρθόδοξο τυπογραφεῖο καί τίς ἀδημοσίευτες μεταφράσεις του καί τήν τεράστια συλλογή του ἀπό κινητά τυπογραφικά στοιχεῖα μέ Κινέζικους χαρακτῆρες.

Τή νύχτα τῆς 11^ης Ἰουνίου, οἱ Μπoξέρ ἐπιτέθηκαν στήν ἐκκλησία στό Πεκίνο. Σύμφωνα μέ μαρτυρίες αὐτοπτῶν μαρτύρων, οἱ Κινέζοι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί ἐκεῖ ἀντιμετώπισαν τόν θάνατο μέ τρομερό θάρρος. Ὁ Παῦλος Wan, ἕνας Ὀρθόδοξος δάσκαλος, πέθανε μέ τήν προσευχή στά χείλη. Ἡ Ia Wen, μιά ἄλλη δασκάλα, βασανίστηκε δύο φορές. Τήν πρώτη φορά, οἱ Μποξέρ τήν ἔκαναν κομμάτια καί τήν πέταξαν μισοπεθαμένη στό ἔδαφος. Ὅταν ἀνέκτησε τίς αἰσθήσεις της, οἱ Μποξέρ ξανά τήν ἔπιασαν καί αὐτή τή φορά τήν βασάνισαν μέχρι θανάτου. Καί τίς δύο φορές ἡ Ia Wen ὁμολόγησε τόν Χριστό μέ χαρά μπροστά στούς βασανιστές της.

Οἱ Μποξέρ ἔκαψαν τά κτίρια τῆς Ὀρθόδοξης ἱεραποστολῆς στό Πεκίνο τό βράδυ τῆς 14^ης Ἰουνίου. Πολλοί ἀπό τούς πιστούς, γιά νά γλιτώσουν ἀπό τόν κίνδυνο, μαζεύτηκαν στό σπίτι τοῦ π. Μητροφάνου. Μεταξύ αὐτῶν ἦσαν καί κάποιοι πού πρίν εἶχαν κακές διαθέσεις πρός τόν ἱερέα, καί ὅμως δέν τούς ἔδιωξε. Διακρίνοντας ὅτι μερικοί ἦσαν λιγόψυχοι, τούς ἐνθάρρυνε.

Στίς δέκα τό βράδυ τῆς 23^ης Ἰουνίου, στρατιῶτες καί Μποξέρ περικύκλωσαν τήν κατοικία τοῦ π. Μητροφάνου. Τήν ὥρα ἐκείνη βρίσκονταν ἐκεῖ περισσότεροι ἀπό ἑβδομήντα Χριστιανοί. Οἱ πιό δυνατοί ξέφυγαν, ἐνῶ ὁ π. Μητρόφανος καί πολλοί ἄλλοι, κυρίως γυναῖκες καί παιδιά, παρέμειναν καί δολοφονήθηκαν. Ὁ π. Μητρόφανος κάθησε στήν αὐλή μπροστά στό σπίτι του, καί οἱ Μποξέρ τοῦ ἔδωσαν ἐπανειλημμένες μαχαιριές στό στῆθος. Ἔπεσε κάτω ἀπό  μιά χουρμαδιά.

Ἡ γυναίκα τοῦ π. Μητροφάνου καί οἱ τρεῖς γιοί του ἦταν στόν τόπο τῆς δολοφονίας. Ἀφοῦ οἱ Μποξέρ σκότωσαν τόν π. Μητρόφανο, ἅρπαξαν τόν ἑφτάχρονο γιό του Ἰωάννη, τοῦ ἐξάρθρωσαν τούς ὤμους καί τοῦ ἔκοψαν τά δάχτυλα τῶν ποδιῶν, τή μύτη καί τ’ αὐτιά. Τό ἑπόμενο πρωΐ καθόταν γυμνός καί ξυπόλυτος στήν ἐξώπορτα. Τά χαμίνια τοῦ δρόμου τόν κορόϊδευαν, φωνάζοντάς τόν «ὁπαδό τῶν διαβόλων», ἀλλά τό ἀγόρι ἀπάντησε εὔστοχα, «Εἶμαι πιστός τοῦ Θεοῦ, καί ὄχι ὁπαδός τῶν διαβόλων.» Ὅταν ὁ κόσμος τόν ρωτοῦσε ἄν πονοῦσε, εἶπε πώς ὄχι. Μέ ἕνα χαμόγελο τό μικρό ἀγόρι εἶπε, «Δέν εἶναι δύσκολο νά ὑποφέρει κανείς γιά τόν Χριστό.»

Ἀργότερα τήν ἴδια μέρα οἱ Μποξέρ ἐπέστρεψαν καί πῆραν τή γυναίκα τοῦ π. Μητροφάνου τήν Τατιάνα καί τούς γιούς του Ἰωάννη καί Ἠσαΐα, μαζί μέ τήν δεκαεννιάχρονη ἀρραβωνιαστικιά τοῦ Ἠσαΐα τήν Μαρία, καί δεκαπέντε ἄλλους πιστούς. Ὁ Protasy Chan καί ὁ Rodion Hsiu, πού δέν εἶχαν ἀκόμη βαπτιστεῖ, ἔδωσαν μαρτυρία ὅτι ὁ μικρός Ἰωάννης, πού ἀκόμα δέν αἰσθανόταν πόνο ἀπό τόν ἀκρωτηριασμό, πῆγε ἤρεμος μέ τούς Μποξέρ καί δέν ἔδειχνε ἴχνος φόβου.

Ὅλοι οἱ φυλακισμένοι ἀποκεφαλίστηκαν. Ἀπό τήν οἰκογένεια τοῦ π. Μητροφάνου, μόνον ὁ δεύτερος γιός του, ὁ Σέργιος, ἐπιβίωσε. Αὐτός ἀργότερα ἔγινε πρωτοπρεσβύτερος.

Οἱ Μποξέρ σκότωσαν 30.000 Κινέζους Χριστιανούς τό καλοκαίρι τοῦ 1900, ἀπό τούς ὁποίους οἱ 222 ἦσαν Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί. Μεταξύ τῶν Κινέζων ὀρθόδοξων μαρτύρων ἦσαν καί ἀπόγονοι τῶν πρώτων Ἀλμπαζινῶν Ὀρθοδόξων στό Πεκίνο: Ὁ Κλήμης Kui Kin, ὁ Ματθαῖος Hai Tsuan, ὁ ἀδερφός του Vit, ἡ Ἄννα Chui, καί πολλοί ἄλλοι.

Ἡ Ἐκκλησία στή Ρωσία ἀμέσως ἀνακήρυξε τούς Κινέζους Ὀρθοδόξους μάρτυρες ὡς ἁγίους, καί καθιέρωσε εἰδικές ἐκκλησιαστικές ἀκολουθίες πρός τιμή τους πού τελοῦνται κάθε χρόνο στίς 11 Ἰουνίου, τήν ἡμέρα πού ἄρχισε τό μαρτύριό τους. (2) 

(* δες τροπάρια των αγίων στο τέλος του post).

Ένα κινεζάκι στην αγκαλιά της μαμάς του ασπάζεται την εικόνα των αγίων Κινέζων νεομαρτύρων στον εσπερινό της γιορτής τους στο Holy Transfiguration Monastery (Μονή Αγίας Μεταμορφώσεως) στην Βοστώνη [από εδώ].

4.      Η Κινέζικη Ορθόδοξη Εκκλησία μετά το 1900

Τό δεύτερο μ.Χ. αἰώνα, κατά τήν ἐποχή τῶν διωγμῶν τῶν πρώτων Χριστιανῶν, ὁ Χριστιανός συγγραφέας Τερτυλλιανός εἶχε γράψει ὅτι «τό αἷμα τῶν μαρτύρων εἶναι ὁ σπόρος γιά τήν Ἐκκλησία.» Αὐτό συνέβη καί μέ τήν Κινέζικη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Μετά τά μαρτύρια τό 1900, ἡ Ἐκκλησία ἄρχισε ν’ ἀνθίζει ὅσο ποτέ πρίν. Ἡ ἱεραποστολή στό Πεκίνο ἀνασυγκροτήθηκε ἀπό ἀποζημιώσεις πού πλήρωσε ἡ Κινεζική κυβέρνηση. Στόν τόπο ὅπου δολοφονήθηκαν οἱ μάρτυρες χτίστηκε τό 1903 μιά καινούργια ἐκκλησία πρός τιμήν τους, ἡ ὁποία ὀνομάστηκε «Ἡ Ἐκκλησία Πάντων τῶν Ἀγίων Μαρτύρων,» στήν ὁποία τοποθετήθηκαν τά λείψανα πολλῶν ἀπό αὐτούς, συμπεριλαμβανομένου τοῦ Ἁγ. Μητροφάνου.

Ἀνάμεσα στό 1900 καί τό 1915 ὁ ἀριθμός τῶν Κινέζων Χριστιανῶν γενικά ὑπερτριπλασιάστηκε. Κατά τήν ἴδια περίοδο οἱ Κινέζοι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί πενταπλασιάστηκαν, καί ἔφτασαν τούς 5.587 βαφτισμένους Κινέζους.

Σέ ὅλη τήν Κίνα ἄνοιξαν κέντρα γιά τό κήρυγμα τοῦ Ὀρθόδοξου Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ. Στήν ἐπαρχία Chihli (πού ἀργότερα ἔγινε γνωστή ὡς Hebei), στό κεντρικόYung-ping-fu, ἐγέρθηκε μιά ἐκκλησία καί ἕνα σχολεῖο, καί ἕνας γηγενής Κινέζος ἱερέας ἄνοιξε περίπου εἴκοσι νέα κέντρα γιά τό κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Στήν ἐπαρχίαHenan, ἕνας Κινέζος ἀξιωματικός παραχώρησε γῆ στήν πόλη Wei-hui, ὅπου ἔκτισε μιά ἐκκλησία καί ἕνα σχολεῖο. Αὐτό ἔγινε κέντρο γιά τό ἱεραποστολικό ἔργο σέ ὁλόκληρο τό Henan.

Κατά τό 1916 ἡ Κινεζική Ὀρθόδοξη ἱεραποστολή περιελάμβανε:

Τό ἀνδρικό μοναστήρι τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στό Πεκίνο

Τό Ἐρημητήριο τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στούς λόφους δυτικά τοῦ Πεκίνου

Ἕνα γυναικεῖο μοναστήρι στό Πεκίνο

Δεκαενέα ἐκκλησίες, ἐκ τῶν ὁποίων τέσσερις στό Πεκίνο

Τριανταδύο ἱεραποστολικές ἐκκλησίες, ἐκ τῶν ὁποίων δεκατέσσερις στήν ἐπαρχία Chihli, δώδεκα στό Hubei, τέσσερις στό Henan, μία στόTsian-fu, καί μία στή Μογγολία

Δεκαεφτά σχολεῖα γιά ἀγόρια καί τρία γιά κορίτσια

Τριανταοκτώ δασκάλους, οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν ὁποίων Κινέζοι

680 ἀγόρια καί κορίτσια ἀπό τήν Κίνα ἐγγράφηκαν στό σχολεῖο

Ἕνα θεολογικό σεμινάριο στό Πεκίνο

Μετεωρολογικό σταθμό, βιβλιοθήκη, τυπογραφεῖο (τό ὁποῖο ἐξέδωσε ἑκατό Κινέζικα Ὀρθόδοξα βιβλία), ἐργαστήριο ἁγιογραφίας, ξυλουργεῖο, ἀλευρόμυλο, βιοτεχνία κεριῶν, βιοτεχνία σαπουνιοῦ, ὑφαντήριο, μελίσσια, ραφεῖο καί πλινθοποιεῖο. (3)

Μέχρις ὅτου οἱ κομμουνιστές ἀποκτήσουν τόν ἔλεγχο στήν Κίνα, τό 1949, πόλεις ὅπως τό Πεκίνο, τό Harbin καί ἡ Σαγκάη ἦσαν κέντρα γιά Ρώσους πρόσφυγες ἀπό τήν Ἐπανάσταση τῶν Μπολσεβίκων τό 1917. Ἀπό τό 1934 ὡς τό 1949 ἔζησε στή Σαγκάη ἕνας ἀπό τούς μεγαλύτερους Ὀρθόδοξους ἁγίους τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα, ὁ  Ἀρχιεπίσκοπος Ἰωάννης Μαξίμοβιτς ὁ θαυματουργός, ὁ ὁποῖος τώρα εἶναι γνωστός ὡς Ἅγ. Ἰωάννης τῆς Σαγκάης καί τοῦ Σάν Φραντζίσκο. Αὐτός χειροτόνησε Κινέζους πρεσβυτέρους καί διακόνους, καί ἵδρυσε ἕνα ὀρφανοτροφεῖο γιά παιδιά καί ἀπό τή Ρωσία καί ἀπό τήν Κίνα τά ὁποῖα ἔσωσε ἀπό τή φτώχεια καί τήν ἐγκατάλειψη. Ἀκόμη καί οἱ μή-Χριστιανοί Κινέζοι τόν σέβονταν ὡς ἅγιο. Στήν Κίνα ἔζησαν ἐπίσης ὁ Ἅγ. Ἰωνᾶς τῆς Μαντζουρίας, ἐπίσης θαυματουργός ἐπίσκοπος. Ἡ Ἀμμάς Ραφίνα, μία διορατική γερόντισσα, καί ὁ Γέρων Ἰγνάτιος τοῦ Harbin, ἕνας μεγάλος ἄνθρωπος τῆς προσευχῆς, ὁ ὁποῖος μετά τήν ἐπανάσταση τῶν Μπολσεβίκων προφήτευσε: «Ὅ,τι ἄρχισε στή Ρωσία θά καταλήξει στήν Ἀμερική.»

Ὅταν οἱ κομμουνιστές κατέλαβαν τήν Κίνα, πολλοί ὀρθόδοξοι πιστοί ἐγκατέλειψαν τή χώρα ὑπό τήν ἡγεσία τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἰωάννη. Ὡστόσο, πολλοί παρέμειναν: τήν ἐποχή ἐκείνη ὑπῆρχαν 25.000 πιστοί στήν Ὀρθόδοξη Κινέζικη Ἐκκλησία, καί 103 ἐκκλησίες.

Τό 1950, ἐνθρονίστηκε νέος ἐπίσκοπος στή Σαγκάι ἕνας δίκαιος γηγενής Κινέζος ἱερέας, ὁ Συμεών Du (Du-Run-Chen). Τό 1957 ἕνας ἄλλος γηγενής Κινέζος, ὁ Βασίλειος Yao (Yao Fu-an’), ἔγινε ἐπίσκοπος στό Πεκίνο, καί ἡ Κινέζικη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀνακηρύχθηκε αὐτοκέφαλη  ἀπό τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στή Ρωσία.

5.      Η Εκκλησία Υπό Διωγμό

Κάτω ἀπό τήν κομμουνιστική διακυβέρνηση, ξεκίνησε ἕνα κῦμα θρησκευτικῶν διώξεων. Ὅλα τά Ὀρθόδοξα μοναστήρια στήν Κίνα ἔκλεισαν, οἱ μοναχοί τους ἐξορίστηκαν ἤ ἐκδιώχθηκαν. Πολλές ὀρθόδοξες ἐκκλησίες ἔκλεισαν ἤ καταστράφηκαν. Κατά τήν Πολιτιστική Ἐπανάσταση τοῦ 1966-1976 ἡ δίωξη ἐντάθηκε σέ μεγάλο βαθμό, καί σάν ἀποτέλεσμα ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανισμός στήν Κίνα ἔγινε κάτι τό ἀπαγορευμένο. Οἱ Ὀρθόδοξοι πιστοί καί ὁ κλῆρος ἄρχισαν νά ὁδηγοῦνται στό μαρτύριο γιά τήν πίστη τους. (4) Μεταξύ αὐτῶν ἦταν ὁ Κινέζος πρεσβύτερος π. Στέφανος Wu (Wu Zhi-quan), ὁ ὁποῖος στίς 17 Μαΐου τοῦ 1970 ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου ἀπό τούς Ἐρυθροφρουρούς σέ μιά Ὀρθόδοξη ἐκκλησία στό Harbin.

Μέχρι τό τέλος τῆς Πολιτιστικῆς Ἐπανάστασης, οἱ περισσότερες ἀπό τίς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες στήν Κίνα εἶχαν καταστραφεῖ, καί αὐτές πού ἔμειναν ὄρθιες κατασχέθηκαν ἀπό τήν κυβέρνηση γιά νά χρησιμοποιηθοῦν γιά ἄλλους σκοπούς. Πολύ λίγοι ἀπό τούς Ὀρθόδοξους κληρικούς παρέμειναν ζωντανοί, καί δέν ἔμειναν ἐπίσκοποι γιά νά χειροτονήσουν καινούργιους κληρικούς.

Στήν ἀρχή τῆς δεκαετίας τοῦ 1980, οἱ τελευταῖοι Κινέζοι κληρικοί ζήτησαν ἀπό τήν κυβέρνηση νά δώσει πίσω τίς Ὀρθόδοξες ἐκκλησίες πού εἶχαν ἀπομείνει. Τό 1985, ἡ κυβέρνηση ἐπέτρεψε μία μόνον ἐκκλησία νά ξανανοίξει: ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἀγίας Σκέπης στό Harbin. Ὁ ἱερέας της, ὁ π. Γρηγόριος Zhu (Zhu Shi-pu), κοιμήθηκε ἐκεῖ τό Σεπτέμβριο τοῦ 2000. Τό κτίριο τῆς ἐκκλησίας παραμένει ὑπό αὐστηρό ἔλεγχο ἀπό τήν κυβέρνηση.

Ο Κινέζος γέροντας π. Ηλίας Ουέν (1896-7 Ιουνίου 2007), για τον οποίο δες εδώ.

Τό 1998, κάτι τό ἀναπάντεχο συνέβη στό Harbin. Οἱ κάτοικοι τῆς πόλης, οἱ περισσότεροι μή-Χριστιανοί, ἔκαναν ἔκκληση στήν κυβέρνηση νά ἀναστηλώσει τή μεγάλη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἀγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας. Ὑπῆρχαν τόσοι πολλοί πού τό ζήτησαν πού τό αἴτημα ἔγινε δεκτό ἀπό τήν κυβέρνηση, καί ἡ ἐκκλησία ἀναστηλώθηκε κατά μεγάλο μέρος ἀπό δωρεές τῶν κατοίκων τοῦ Harbin. Μέχρι σήμερα [Στμ. 2004], ὡστόσο, δέν ἔχει ἐπιτραπεῖ ἡ ἐκκλησία νά ξανανοίξει γιά δημόσια λατρεία.

Ὁ τελευταῖος ἐνεργός ἱερέας στήν Κίνα, ὁ π. Ἀλέξανδρος Du (Du Li-fu), κοιμήθηκε στό Πεκίνο τόν Δεκέμβριο τοῦ 2003. Ὁ ξάδερφός του ὑπῆρξε μεταξύ αὐτῶν πού μαρτύρησαν γιά τήν Ὀρθόδοξη πίστη τους κατά τή διάρκεια τῆς Πολιτιστικῆς Ἐπανάστασης. Κατευθείαν ἀπόγονος τῶν Ἀλμπαζινῶν, ὁ π. Ἀλέξανδρος ποίμαινε μιά ὁμάδα πιστῶν στήν πρωτεύουσα καί κρυφά βάπτιζε τά παιδιά τους καί τά ἐγγόνια τους. Ἐπανειλημμένα εἶχε ζητήσει ἀπό τήν κυβέρνηση νά ἀνοίξει μιά ἐκκλησία στό Πεκίνο, ἀλλά πάντα συναντοῦσε ἄρνηση.

6.      Ελπίδα για το Μέλλον

Λίγες ἑβδομάδες πρίν ἀπό τήν κοίμησή του, ὁ π. Ἀλέξανδρος Du ἔστειλε τούς χαιρετισμούς του στούς Ὀρθόδοξους Χριστιανούς ἀνά τόν κόσμο, εἰδικά σέ αὐτούς πού νοιάζονταν γιά τήν Κινέζικη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, καί τούς ζήτησε νά «ἱκετεύσουν τόν Θεό γιά τό μέλλον τῆς Ἐκκλησίας μας στήν Κίνα.» Σύμφωνα μέ τήν ἀνηψιά του, τήν Wang Lin-ru, ὁ π. Ἀλέξανδρος πίστευε ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη ἐκκλησία θά ἀναγεννιόταν στήν Κίνα, ἄν καί εἶχε χάσει τήν ἐλπίδα του ὅτι αὐτό θά συνέβαινε ὅσο ζοῦσε. (5) Ὑπάρχουν πράγματι σημάδια ὅτι τά πράγματα θά ἀλλάξουν.

Στίς αὐτόνομες περιοχές τοῦ Xinjiang Uygur καί τῆς Ἐσωτερικῆς Μογγολίας, οἱ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί Κινέζοι ἔχουν ἀποκτήσει περισσότερη ἐλευθερία. Σήμερα ὑπάρχουν 3.000 Ὀρθόδοξοι Κινέζοι στό Xinjiang Uygur καί 8.000 στήν Ἐσωτερική Μογγολία. Κατά τήν τελευταία δεκαετία, ἔχουν κτιστεῖ Ὀρθόδοξες ἐκκλησίες στίς πόλεις Ürümqi καί  Yining στό Xinjiang Uygur, καί τό 2000 κτίστηκε μία μεγάλη καί ὡραία Ὀρθόδοξη ἐκκλησία στήν πόλη Erguna (πρώην Labdarin) στήν Ἐσωτερική Μογγολία. (6)

Τά τελευταῖα χρόνια ἱδρύθηκε μιά Ἑλληνική Ὀρθόδοξη Μητρόπολη μέ ἕδρα τό Χόνγκ Κόνγκ [Στμ. Ἱερά Μητρόπολη Χόνγκ-Κόνγκ καί Νοτιοανατολικῆς Ἀσίας], καί ἔτσι ξεκίνησε Ὀρθόδοξη ἱεραποστολή στήν Ταϊβάν καί στή Σιγκαπούρη. Μέσω τοῦ ἔργου τῆς Μητρόπολης, περισσότεροι Κινέζοι ἀνακαλύπτουν τώρα καί ἀγκαλιάζουν τήν Ὀρθόδοξη πίστη.

Ο ανθρωπιστής γιατρός Τζεγκ Μινγκ, από τους κορυφαίους γυναικολόγους + μαιευτήρες της Ταϊβάν (κλικ εδώ)

Ἡ Ρώσικη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἔχει κάνει ἐπίσης γνωστή τήν παρουσία της στήν Κίνα μετά ἀπό μακρά ἀναγκαστική ἀπουσία. Ρῶσοι ἐπίσκοποι καί κλῆρος γενικώτερα ἔχουν ἐπισκεφτεῖ ἀρκετές φορές τήν κυρίως Κίνα κατά τήν τελευταία δεκαετία, βαπτίζοντας ἀνθρώπους στά σπίτια τους καί δίνοντας Θεία Κοινωνία σέ Ὀρθόδοξους πιστούς.

Ἀλλά ἡ μεγαλύτερη ἐλπίδα γιά τήν Ὀρθοδοξία στήν κυρίως Κίνα ἔγκειται στό γεγονός ὅτι, τώρα [Στμ. 2004], πολλοί γηγενεῖς Κινέζοι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί ἑτοιμάζονται γιά τήν ἱερωσύνη. Κάποιοι ἀπό αὐτούς ἔχουν ἀνατραφεῖ στίς παράνομες Ὀρθόδοξες κοινότητες στήν Κίνα, ἐνῶ ἄλλοι ἔχουν πρόσφατα προσηλυτιστεῖ πρός τήν Ὀρθόδοξη πίστη, ἀνακαλύπτοντάς την μόνοι τους μέσω μελέτης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Σπουδάζουν τώρα στήν Ἑλλάδα ἤ στή Ρωσία γιά νά προετοιμαστοῦν γιά χειροτονία. (7) Τό μέλλον τῆς Κινέζικης Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας βρίσκεται κυριολεκτικά στά χέρια τους, ἀφοῦ, σύμφωνα μέ τήν ἰσχύουσα νομοθεσία στήν Κίνα, μόνο γηγενεῖς Κινέζοι κληρικοί μποροῦν νά τελέσουν Θεία Λειτουργία σέ Κινεζικό ἔδαφος.

7.      Προς μιά Νέα Φάση της Κινεζικής Ορθοδοξίας

Ἡ κομμουνιστική κυβέρνηση, ἐνῶ προσπαθοῦσε ἐνεργά νά καταπνίξει τήν ἐλεύθερη ἔκφραση τῆς χριστιανικῆς πίστης στήν Κίνα, ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ἔκανε ταυτόχρονα μεγάλο καλό στήν πίστη. Ἀφοῦ «τό αἷμα τῶν μαρτύρων εἶναι ὁ σπόρος τῆς Ἐκκλησίας,» ἡ ἴδια ἡ καταδίωξη τῶν Χριστιανῶν εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα ἕνας ἐκπληκτικός ἀριθμός ἀνθρώπων στήν Κίνα νά ἀναζητήσουν τή Χριστιανική πίστη. 

Ὅταν οἱ κομμουνιστές ἦρθαν στήν ἐξουσία τό 1949, ὑπῆρχαν στήν Κίνα συνολικά ἕνα ἑκατομμύριο Χριστιανοί διαφόρων δογμάτων. Σήμερα, ὑπάρχουν ὀγδόντα μέ ἑκατό ἑκατομμύρια. Περίπου 15% ἀπό αὐτούς τούς Χριστιανούς ἀνήκουν σέ ἐκκλησίες πού εἶναι ὑπό τόν ἔλεγχο τοῦ κράτους. Οἱ ὑπόλοιποι ἀνήκουν σέ κατ’οἶκον ἐκκλησίες πού λειτουργοῦν ὑπογείως. Ἕνα μεγάλο μέρος αὐτῶν τῶν τελευταίων – καί εἰδικότερα οἱ ἐπικεφαλῆς τους - ἔχουν ὑποστεῖ στό παρελθόν καί ἐξακολουθοῦν μέχρι καί σήμερα νά ὑφίστανται διώξεις ἀπό τήν κομμουνιστική κυβέρνηση: ἀπώλεια τῆς κοινωνικῆς θέσης τους, πρόστιμα, ξυλοδαρμούς, βασανιστήρια, φυλάκιση καί θάνατο.

Γιά τήν ὥρα, ἡ Ὀρθόδοξη πίστη εἶναι μᾶλλον ἄγνωστη στόν κόσμο – ἀκόμα καί στούς Χριστιανούς – στήν Κίνα. Ὡστόσο, τά ἑκατομμύρια τῶν ἔνθερμων πιστῶν σέ ὁλόκληρη τήν Κίνα, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τόν Χριστό συχνά μέ κόστος μεγάλες προσωπικές θυσίες, μποροῦν νά προσφέρουν ἕνα θεμέλιο γιά μιά νέα φάση τοῦ Ὀρθόδοξου Χριστιανισμοῦ στήν Κίνα. Αὐτό μπορεῖ νά γίνει ἄν οἱ Χριστιανοί Κινέζοι ἀνακαλύψουν τήν ἀρχαιότερη καί πιό παραδοσιακή Ὀρθόδοξη ἔκφραση τῆς πίστης στόν Χριστό. 

Ἕνας Κινέζος προσήλυτος στήν Ὀρθοδοξία, πού τώρα προετοιμάζεται γιά τήν ἱερωσύνη, παρατήρησε πρόσφατα: «Εἶναι καλό πού πολλοί ἄνθρωποι στήν Κίνα ἔχουν ἤδη ἀκούσει γιά τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ἀλλά λυπᾶμαι πού δέν εἶναι πολλοί αὐτοί πού ἔχουν ἀκούσει γιά τόν Ὀρθόδοξο Χριστιανισμό. Ἡ Ὀρθοδοξία καί ὁ Ἰησοῦς Χριστός δέν εἶναι δύο ξέχωρα πράγματα. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι Ὀρθοδοξία. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, οἱ Γραφές, εἶναι Ὀρθοδοξία. Ἔχω τήν αἴσθηση πώς ἄν κάποιος πιστεύει στόν Ἰησοῦ Χριστό, αὐτή ἡ πίστη θά τόν φέρει στήν Ὀρθοδοξία.»

Ὑπάρχουν δύο λόγοι γιά τούς ὁποίους μπορεῖ νά εἶναι μιά φυσική ἐξέλιξη ὁ σύν Θεῷ ἀναπτυσσόμενος Χριστιανισμός στήν Κίνα νά ἀσπαστεῖ τήν Ὀρθοδοξία. Πρῶτ’ ἀπ’ὅλα, ὁ Κινέζικος πολιτισμός καί ἡ Κινέζικη κουλτούρα βασίζεται σέ μιά ἀγάπη γιά τήν ὀρθοδοξία καί μιά πιστότητα στήν παράδοση, πού ἔχει τήν ἀπαρχή της στήν ἀρχαιότητα. Ὅπως ἔχει ἐπισημάνει ὁ π. Σεραφείμ (Ρόουζ): 

«Ὑπάρχει στόν Κινέζικο νοῦ μιά πολύ ἔντονη ἰδέα γιά τήν ὀρθοδοξία, μέ μικρό ‘ο’: ὅτι ὑπάρχει μιά ὀρθή διδασκαλία, καί ὅτι ὁλόκληρη ἡ κοινωνία ἐξαρτᾶται ἀπό αὐτή τήν ὀρθή διδασκαλία.... Οἱ Κινέζοι εἶναι ἀπό τούς ἀνθρώπους μέ τήν μεγαλύτερη ἔγνοια γιά τήν παράδοση. Μέχρι τήν ἐποχή πού ἦρθε ὁ κομμουνισμός, οἱ Κινέζοι ἔκαναν πράγματα τά ὁποῖα τά ἔκαναν οἱ πρόγονοί τους ἀπό τά πολύ παλιά χρόνια, ἀπό τήν ἐποχή τοῦ Κομφούκιου. Καί ὁ Κομφούκιος εἶχε πεῖ πώς ἔκαναν αὐτά τά πράγματα ἀπό τά πολύ παλιά χρόνια, ἀπό τήν τρίτη χιλιετία π.Χ. Ἡ ὅλη ἀντιμετώπιση τῆς ζωῆς εἶχε παραμείνει βασικά ἡ ἴδια, καί ὅπου ὑπῆρχε διαφωνία, θά ἐπεκαλοῦντο τήν ἀρχαιότητα. ‘Αὐτό ἔτσι γινόταν ἀπό τά παλιά τά χρόνια. Δέν μποροῦμε νά τό ἀλλάξουμε’.» (8)

Ἔτσι ἡ Ὀρθοδοξία τῆς Ἀνατολῆς, πού ἀκολουθεῖ χωρίς συμβιβασμούς τήν πρωταρχική, ἀνόθευτη Χριστιανική ἀτραπό καί τήν ἀδιάσπαστη, ἀμετάβλητη μετάδοση τῆς διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ ἀπό τήν ἐποχή τῶν ἀποστόλων μέχρι τίς μέρες μας, συνηχεῖ  μέ τόν Κινεζικό νοῦ.

Δεύτερον, στό βάθος τους οἱ διδασκαλίες τῆς Ὀρθοδοξίας τῆς Ἀνατολῆς σχετικά μέ τήν ἐσωτερική πνευματική ζωή, οἱ ὁποῖες πηγάζουν ἀπό δύο χιλιετίες μυστικιστικῆς ἐμπειρίας τῶν ἁγίων, μποροῦν νά συναντήσουν τίς ἀρχαῖες Κινεζικές πνευματικές διδασκαλίες στό δικό τους ἔδαφος. Ὁ σύγχρονος Δυτικός Χριστιανισμός δέν μπορεῖ νά τό κάνει αὐτό. Μόνον ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανισμός μπορεῖ νά κατανοήσει, νά ἐκτιμήσει καί νά ἀγκαλιάσει τίς βαθιές συνειδητοποιήσεις τῶν αὐθεντικῶν Κινέζων σοφῶν τοῦ παρελθόντος, ξεκινώντας ἀπό τόν Lao Tzu, καί νά τίς διαχωρίσει ἀπό αὐτό πού ὁ Lao Tzu ἀποκαλοῦσε «παράδρομους τῆς Ὁδοῦ» στήν Κινεζική θρησκεία καί φιλοσοφία. Ἐπιπλέον, μόνο ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανισμός μπορεῖ νά ἀνοίξει γιά τούς Κινέζους τά μεγαλύτερα μυστήρια καί τόν τελικό σκοπό τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ: τήν θέωση μέσω τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἔγχυσης τοῦ Φωτός τοῦ Ἄκτιστου Teh.

Τό 1981 ὁ π. Σεραφείμ, μιλῶντας γιά τήν ἀρχαία ὀρθόδοξη παράδοση στήν Κίνα, εἶπε, «Ἄν ὁ Χριστιανισμός κατώρθωνε νά εἰσχωρήσει κατά κάποιον τρόπο μέσα σ’ αὐτήν τήν παράδοση καί νά γίνει μέρος της, θά εἶχε λειτουργήσει, γιατί ἡ ψυχή τῶν Κινέζων θά ἦταν πολύ καλά προδιατεθειμένη γι’ αὐτό.» (9) 

Τώρα πού οἱ ἄνθρωποι ἔρχονται στόν Χριστό ὅπως ποτέ πριν στήν ἱστορία τῆς Κίνας, μέ ρυθμό μεγαλύτερο ἀπό δέκα ἑκατομμύρια τό χρόνο, βλέπουμε σήμερα τήν ἐκπλήρωση τῆς εὐχῆς τοῦ π. Σεραφείμ. Ἐνῶ στόν ξεπεσμένο Δυτικό πολιτισμό ἡ ἀγάπη γιά τόν Χριστό ἐξατμίζεται, στήν Κίνα ἀνθίζει. Ἡ Ἄπω Ἀνατολή ξεπερνάει κατά πολύ τή Δύση ὄχι μόνο ὡς πρός τόν ἀριθμό τῶν νέων Χριστιανῶν, ἀλλά ἐπίσης καί ὡς πρός τήν διά τῶν μαρτύρων της ὁμολογία τοῦ Χριστοῦ ἐνώπιον τοῦ σύγχρονου κόσμου.

Οἱ Κινέζοι, πού μιλοῦν τήν ἀρχαιότερη ζωντανή γλώσσα στόν κόσμο, συνδέονται μέ μιά εὐγενή καί βαθιά ἀρχαία κουλτούρα. Τώρα πού τόσοι πολλοί βρίσκουν τόν Χριστό τό ἐνσαρκωμένο Tao, τό ἑπόμενο βῆμα τους εἶναι νά συνδεθοῦν μέ τήν ἀρχαία παράδοση πού ἔχει διατηρηθεῖ στήν Χριστιανική Ἀνατολή, ὅπου θά βροῦν τήν πιό ἁγνή εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ καί τά πιό ἰσχυρά μέσα γιά τήν ἀπόκτηση τῆς Χάρης Του. Ὅταν συμβαίνει αὐτό, ἡ νοερά Προσευχή τοῦ Ἰησοῦ, εὐλαβικά φυλαγμένη στόν ἐσωτερικό ναό πολλῶν Κινέζικων καρδιῶν, θά ἀνέλθει ὡς θυμίαμα πρός τόν Χριστό. [...]

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1)     Ἀπό ἀδημοσίευτες σημειώσεις τοῦ π. Σεραφείμ Rose γιά ἕνα ἄρθρο σχετικό μέ τήν Ὀρθοδοξία στήν Κίνα.

(2)     Holy Transfiguration Monastery, “The Holy Orthodox Martyrs of China: An Historical Background”. “The First Chinese Orthodox Martyrs.” Στόπεριοδικό The True Vine, no. 8 (Winter 1991), pp. 13 – 40, 42 – 49. Αὐτό τό τεῦχος περιέχει ἐπίσης μία πλήρη Ἀκολουθία γιά τούς Κινέζους Ὀρθόδοξους Μάρτυρες.

(3)     Ἀπό τίς ἀδημοσίευτες σημειώσεις τοῦ π. Σεραφείμ Rose.

(4)     «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στήν Κίνα.» Στό Tserkovnaya Zhizn’ (Ζωή τῆς Ἐκκλησίας) (στά Ρωσικά), ἀρ. 5-8 (1986), σ. 110.

(5)     Richard Spenser, “Tiny Chinese Church Seeks Recognition.”  Στό London Daily Telegraph, 3 Ἰανουρίου 2004.

(6)     “Orthodoxy Behind the Great Wall.” Στό Foma (Θωμᾶς) (στά Ρωσικά) ἀρ.12 (2001), σ. 16-17.

(7)     Richard Spenser, “Tiny Chinese Church Seeks Recognition.”

(8)     Fr. Seraphim Rose, “The Chinese Mind”. In The Orthodox Word, ἀρ. 187-88 (1996), σ. 104-5.

(9)     Στό ἴδιο, σ. 105.

Orthodoxy In China Today: Difficulties and Prospects

blog counter

China is a country that isn't associated with Orthodoxy, however, according to tradition, Christianity was preached here by the Apostle Thomas and Orthodoxy came to the Chinese land in the late 17th century when the Chinese Army captured Cossacks with a priest in the Albasin fortress and took them to Beijing where they later founded the Russian community and the Ecclesiastical mission. The Rector of Sts Peter and Paul Parish in Hong Kong, Archpriest Dionisy Pozdnyayev, told Interfax-Religion correspondent Yelena Verevkina about Orthodoxy in China today, Orthodox believers, their difficulties and prospects.

- Russian believers don't know much about Orthodoxy in China and Hong Kong, if they don't study the subject on purpose. Supposedly, divine services are not allowed far and wide. What is the state of things with religious freedom in the country?

- Popular belief that Orthodoxy in China is banned is a serious mistake. In China, all religious movements are legally protected, have their rights, but there are certain conditions. The main condition for religious life of officially recognized religious organizations in the PRC is independence from foreign influences: these organizations should be self-financed, self-authorized and self-spread, it's so-called principle of triple independence is taken as guidelines for legislative practice in the 1950s. Thus, the Chinese Autonomous Orthodox Church should also observe this law. It doesn't exist at a national level, but there are four officially opened sites for celebrating Divine Liturgies: two of them are in the country's north-west in the Xinjiang Uygur autonomous region, one in Harbin, and the last one in the city of Labdarin in the Inner Mongolia Autonomous District. These four churches belong to the Chinese Autonomous Orthodox Church. However, this Autonomous Church doesn't have any acting priests, let alone bishops, though groups of Orthodox believers live not only in these regions, but in other districts of the country as well, in particular, in big cities: Beijing, Shanghai, Tientsin, Guangzhou, in the Yunnan Province, but they don't have places for worship.

- Divine services can't be celebrated as there are no priests, and there are no priests as there are no bishops...

- Yes. According to the legislation, foreign priests can celebrate in Chinese churches, if local communities invite them and the service is approved in the Religious Affairs Administration.

- So you need to obtain permission on each divine service?

- Yes, but in practice we haven't had such cases when foreign priests, for instance Russian priests, celebrated divine services for Chinese citizens at these opened churches. There were services for foreigners as religious activities of foreigners are regulated with another special legislation.

- You can't celebrate for Chinese...

- De jure, I can.

- And de facto?

- We haven't had such practice, but I don't exclude a possibility that it can take place. There've been some positive tendencies this year and some steps of the Chinese authorities make us think it is possible. We were first time allowed to celebrate for foreigners in Harbin. Then there's a very old Chinese priest who is retired and lives in Shanghai. He was allowed to celebrate for Chinese citizens and foreigners were also allowed to the service. An Orthodox church is given to the Orthodox community in Shanghai for the time of Expo-2010, though the community still doesn't have legal status. Anyway, we can't say that authorities of the People's Republic of China are negative about Orthodoxy. The problem is in weakness of the parishes.

- Do you think that Christian teaching is close and comprehensible to an ordinary Chinese? Are they interested in Orthodoxy?

- Western Christians call the last thirty years the period of the golden age for Christianity in China as the number of Catholics and Protestants grows 13 percent a year. There's a great interest to Christianity, but Chinese people mostly see Catholicism and Protestantism that are much wider presented in China. Though I can say that academic circles show great interest to Orthodoxy, there's much feedback at our website, there are active discussions in the Chinese section of our forum dedicated to Orthodoxy in China. Ordinary and educated people show great interest to Orthodoxy as Catholicism and Protestantism don't answer some of their inner questions. There are certain things in the Chinese spiritual tradition that make Orthodoxy more attractive than Catholicism and Protestantism for the Chinese.

- The Moscow Theological Academy has opened optional courses of the Chinese language and culture for the students. Is there real need in such specialists?

- It's extremely important, we have to spare no effort. The whole Church should consider the question: on one side, it involves bordering dioceses, on the other, theological educational establishments, and, on the third, the Department for External Church Relations. In fact, each synodal department can do something in this direction. The topic of Orthodoxy in China should be lifted up to the level of the whole church.

- What is the Chinese attitude to relics of saints?

- They venerate relics. Buddhism has a tradition to place Buddha's relics in the foundation of each Buddhist temple, theoretically it should be so. There's no fear of death as this person is a saint. Certainly they have a pagan attitude to death, they are afraid of cemeteries, tombs, and touching a dead body is considered desecration, but when we speak about saints, it's quite a different matter. They are taken out of this sinful world. The Chinese understand it pretty well.

- So it doesn't appear contradictory to them?

- No. They remind me of the Lego construction set: everything is rather flexible, everything can be built in, new modules are easy to insert. It makes Chinese culture very interesting: it easily absorbs and adapts many things.

- Perhaps, it's one of the reasons of the Chinese economic wonder?

- To a certain degree. Today China is the country in process of reforms and transformations. It absorbs many things, from ideas and technologies to finances. China is open to the whole world: almost everything is taken, adapted and considered, and the future of China depends on the degree of such adaptation.

- What prospects does Orthodoxy have in China? What is needed to develop the mission?

- There are prospects. The main task is to solve the question of creating an Orthodox environment. We have to educate people and to bring up the Chinese, to give them education, to translate literature into the Chinese language. It should be realized as a problem of the whole Church. The main issue I see here (in fact, it's a traditional issue for missionary work abroad) and Nikolas of Japan also raised this issue in his diaries, is the problem of resources: both material and human. I think if this question of attracting maximum resources is settled, we will see very good prospects and results in the nearest future.

Κινέζικος Χριστιανισμός Ανέκδοτο ή μεγάλη ανατροπή;

blog counter

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΕΚΡΙΔΑΚΗ

Θεολόγου – MΡhil. Θρησκειολογίας – Εκπαιδευτικού

1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Η εκκλησιαστική παράδοση συνδέει το κήρυγμα του Ευαγγελίου στην Κίνα με τις μορφές των αποστόλων Θωμά και Βαρθολομαίου. Εντούτοις οι πρώτοι χριστιανοί ιεραπόστολοι στην μεγάλη χώρα της Ασίας ήταν αποδεδειγμένα Νεστοριανοί. Αυτοί ακολούθησαν τον δρόμο του μεταξιού και στα 638, με το χριστιανικό ημερολόγιο, καλωσορίστηκαν στην αυλή του Κινέζου Αυτοκράτορα, ο οποίος σχεδόν αμέσως επέτρεψε την ανέγερση χριστιανικού ναού στην πρωτεύουσα Ch’ang-an. Ένα αιώνα αργότερα, οι Νεστοριανοί είχαν επεξεργαστεί μια εκδοχή του Χριστιανισμού που ενσωμάτωνε στοιχεία από τις μεγάλες θρησκευτικές παραδόσεις του Ταοϊσμού, του Κομφουκιανισμού και του Βουδισμού, προκειμένου η νέα πίστη να εναρμονίζεται με τις πνευματικές συνθήκες και απαιτήσεις της κινεζικής κοινωνίας. Με τον ίδιο τρόπο, αιώνες νωρίτερα, η πρώτη Εκκλησία της Παλαιστίνης είχε αναλάβει στοιχεία από τον ευρύτερο ελληνιστικό πνευματικό χώρο κατά την ιεραποστολική της εξόρμηση προς τη μεσόγειο και την Ευρώπη. Μέχρι τον 10^ο αιώνα οι Νεστοριανοί απολάμβαναν ειρήνη και ανοχή εκ μέρους της Αυτοκρατορικής διοίκησης. Τα πράγματα, όμως, άλλαξαν κατά την περίοδο εκείνη. Έγιναν διώξεις, οι οποίες, όμως, όσο σκληρές και αν υπήρξαν, δεν αποδείχθηκαν ικανές να εκριζώσουν την πίστη. Ο χριστιανικές κοινότητες όχι μόνο δεν εξαφανίστηκαν, αλλά αντίθετα, γνώρισαν νέα άνθηση κατά τον 12^ο και 13^ο αιώνα, σε βαθμό μάλιστα που να είναι σε θέση να διοργανώνουν οι ίδιες πλέον ιεραποστολικές εξορμήσεις προς περιοχές της νοτιοανατολικής Ασίας. Όταν στα 1368 ανήλθε στην εξουσία η δυναστεία Ming, οι χριστιανικές ενορίες –που στην ακμή τους αριθμούσαν αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες πιστών– έπεσαν θύματα απηνών εθνικιστικών διώξεων, επειδή είχαν στην πλειοψηφία τους συνταχθεί με το προηγούμενο καθεστώς –εκείνο της Μογγολικής κυριαρχίας. Τα στοιχεία μαρτυρούν δραματική συρρίκνωση των χριστιανικών πληθυσμών κατά τον 14^ο αιώνα, όμως το οριστικό χτύπημα στη Νεστοριανή ιεραποστολή δόθηκε στις αρχές του 15^ουαιώνα, όταν οι ορδές του Ταμερλάνου σάρωσαν την κεντρική Ασία. Έτσι, ο 16^ος αιώνας βρήκε την Κίνα αποστερημένη από ουσιαστική χριστιανική παρουσία και οργανωμένη δραστηριότητα. Η μεγάλη περιπέτεια της «φωτεινής θρησκείας» (Jingjiao) –όπως αποκαλούταν ο Χριστιανισμός– στη σινική επικράτεια έμοιαζε να έχει φτάσει στο τέλος της.

Όμως κάτι τέτοιο δεν έμελλε να συμβεί. Στα τέλη του 16^ου και καθ’ όλη τη διάρκεια του 17^ου αιώνα, η υπόθεση του εκχριστιανισμού της αχανούς χώρας περιήλθε στα χέρια των παράτολμων μισσιοναρίων του τάγματος του Αγίου Ιγνάτιου Λογιόλα. Το έναυσμα στην όλη προσπάθεια δόθηκε με την ίδρυση του εμπορικού λιμανιού του Μακάο από τους Πορτογάλους το 1556.Εκεί αποβιβάστηκε το 1582 ένας ιεραπόστολος που είχε υπηρετήσει προηγουμένως και στην Ινδία, ο Matteo Ricci, η σημαντικότερη, ίσως, μορφή στην ιστορία του κινεζικού Χριστιανισμού. Σε αντίθεση με τους παλαιότερους ιεραποστόλους, ο Ricci φρόντισε αμέσως να μάθει την κινεζική γλώσσα, και με τον καιρό ανέπτυξε ένα συνεπές σύστημα μετάφρασης των κινεζικών ιδεογραμμάτων στα λατινικά. Με βάση αυτό, και με τη βοήθεια των συνεργατών του, ο Ricci συνέγραψε το πρώτο (1583-88) ευρωπαϊκό λεξικό της κινεζικής γλώσσας (Κινεζο-Πορτογαλικό). Ακολουθώντας την λεγόμενη «στρατηγική του μεταξιού», φορώντας δηλαδή πολυτελή μεταξωτά ενδύματα που τους παρουσίαζαν σαν ευγενείς αντί για ευτελή βαμβακερά, οι πολύπειροι στη διπλωματία ιεραπόστολοι κατόρθωσαν να αποκτήσουν πρόσβαση στην αυτοκρατορική αυλή. Ο Ricci, άλλωστε, ήταν ο πρώτος δυτικός που έγινε δεκτός στην Απαγορευμένη Πόλη. Οι αστρονομικές γνώσεις του ίδιου, όσο και άλλων ιησουϊτών (π.χ. πρόβλεψη ηλιακών εκλείψεων), προσέλκυσαν το ενδιαφέρον των ευγενών, των διανοούμενων και των αξιωματούχων. Επιπλέον, ο αέρας κοσμοπολιτισμού που απέπνεε η παρουσία τους γοήτευσε τους κύκλους του Παλατιού. Σ’ αυτό συνέτειναν και οι ιδιαίτερες χαρτογραφικές γνώσεις των Ιησουϊτών. Διόλου τυχαία, ήταν ο ίδιος ο Matteo Ricci που ολοκλήρωσε και παρουσίασε τον πρώτο παγκόσμιο γεωγραφικό χάρτη στην ιστορία της Κίνας, ανοίγοντας, έτσι, ένα παράθυρο προς τον έξω κόσμο –ιδίως την Ευρώπη και τις μεγάλες αυτοκρατορίες της. Η δημιουργία του «Χάρτη των Μυριάδων Χωρών του Κόσμου» (Kunyu Wanguo Quantu) –αυτής της «Μαύρης Τουλίπας» της χαρτογραφικής τέχνης, όπως έχει αποκληθεί λόγω της σπανιότητας και του εξωτισμού που αντιπροσωπεύει– εξυπηρετούσε μεν την ανάγκη για γεωγραφική γνώση, αλλά ταυτόχρονα ίσως είχε και μια θρησκευτική σκοπιμότητα. Θα μπορούσε δηλαδή να θεωρηθεί ως ένα έξυπνο ιεραποστολικό στρατήγημα σχετικοποίησης της ντόπιας θρησκείας, καθώς αποκάλυπτε για πρώτη φορά στους κινέζους ευγενείς ότι ακόμη και η απέραντη πλούσια χώρα τους, με τον τόσο αρχαίο και λαμπρό πολιτισμό, δεν είναι παρά ένα μικρό κομμάτι της οικουμένης. Κατά συνέπεια και η ντόπια θρησκεία δεν είναι ούτε μοναδική ούτε αυτονόητα αληθινή, αφού υπάρχουν πολυάριθμα έθνη με πολλές και διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις. Όπως και να’ χει το πράγμα, το βέβαιο είναι πως οι Ιησουΐτες ιεραπόστολοι κατόρθωσαν να αποκτήσουν προνόμια και δικαιώματα, που τους επέτρεψαν να διεξάγουν με σχετική ανεξαρτησία το προσηλυτιστικό τους έργο. Έτσι, τριάντα χρόνια μετά την έλευσή τους είχαν πλέον δικαίωμα να διεισδύουν και να κηρύττουν στην ενδοχώρα με επίσημη άδεια. Η ανέγερση του Καθεδρικού της Αμώμου Συλλήψεως στο Πεκίνο, του παλαιότερου καθολικού ναού της πόλης, υπήρξε το θεαματικότερο αποτέλεσμα των προσπαθειών αυτών.

Το σημαντικότερο, όμως, στοιχείο της Ιησουϊτικής παρουσίας στην Κίνα υπήρξε η αποδοχή των ντόπιων πολιτισμικών δεδομένων. Υπό την καθοδήγηση του Ricci, οι Καθολικοί ιεραπόστολοι κήρυτταν έναν Χριστιανισμό προσαρμοσμένο στην κινεζική πνευματικότητα και ζωή. Μετέφρασαν την Αγία Γραφή και τελούσαν τη Θεία Λειτουργία στην Κινεζική. Επέλεξαν τους πλέον κατάλληλους όρους για να αποδώσουν τις πρωτόγνωρες για την ασιατική σκέψη χριστιανικές κατηγορίες και έννοιες. Η προσπάθειά τους αποσκοπούσε γενικά στο να γεφυρωθεί το τεράστιο πολιτισμικό χάσμα που χωρίζει την κινεζική από τη χριστιανική κοσμοθεωρία και θρησκευτικότητα. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται και από την εξαιρετικά ελαστική στάση, την οποίαν επέδειξαν σχετικά με έθιμα καταφανώς διαφορετικά, ακόμη και αντιτιθέμενα προς το εκκλησιαστικό ήθος. Η λατρεία των προγόνων υπήρξε ένα από αυτά, ενώ οι αρχές και κανόνες της ηθικής διδασκαλίας του Κομφουκίου, που επί αιώνες καθόριζαν την ατομική και συλλογική συμπεριφορά του κινεζικού λαού, επιβίωσαν κατά το δυνατόν και εντός της Εκκλησίας, ενδεδυμένες με χριστιανικό μανδύα.

Οι τελευταίες δεκαετίες του 17^ου αιώνα σηματοδότησαν την περίοδο ακμής της Ρωμαιοκαθολικής ιεραποστολής. Στα 1685 χειροτονήθηκε ο πρώτος κινέζος Καθολικός επίσκοπος και στα 1692 ο Αυτοκράτορας Kang Xi, της δυναστείας των Manchu, (όπως αποκαλούταν αλλιώς η δυναστεία Qing, που κυβέρνησε από το 1644 έως το 1912, και ήταν η τελευταία αυτοκρατορική διοίκηση της Κίνας πριν από την εγκαθίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας), εξέδωσε ένα εξαιρετικά ευνοϊκό για τον Χριστιανισμό διάταγμα θρησκευτικής ειρήνευσης και ανεκτικότητας. Το έτος–ορόσημο 1700 οι χριστιανοί στην Κίνα αριθμούσαν περί τους 200.000, αριθμός, που δικαιολογημένα φαντάζει μικρός για τα δεδομένα μιας αχανούς και πολυάνθρωπης χώρας. Αν, όμως, αναλογιστεί κανείς ότι πολλοί από τους προσήλυτους ανήκαν στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις και κατείχαν υψηλές διοικητικές θέσεις και αξιώματα, τότε γίνεται αντιληπτή η σημαντική πολιτική επιρροή που είχε κατορθώσει να ασκεί η εισαγόμενη από τη Δύση θρησκεία.¹

Ο δέκατος όγδοος αιώνας υπήρξε αποφασιστικής σημασίας για την παρουσία του Χριστιανισμού στην Ασία. Κι αυτό διότι κατά τη διάρκειά του, η μακροχρόνια προσπάθεια ευαγγελισμού των Σινών δέχτηκε καίρια πλήγματα. «Η Καθολική ιεραποστολή στην Κίνα μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες στην παγκόσμια ιστορία». Και τούτο διότι «εάν η Κίνα είχε μεταστραφεί κατά τον 17^ο αιώνα, οι συνέπειες που θα είχε το γεγονός αυτό στην κατοπινή ιστορία του Χριστιανισμού, αλλά και στην ίδια τη θρησκευτική ισορροπία της Ευρώπης, θα ήταν ανυπολόγιστες. Μια χριστιανική Κίνα θα μπορούσε να είχε λειτουργήσει ως παράδειγμα για την Ιαπωνία, την Κορέα, το Βιετνάμ και τελικά για ολόκληρη την Ασία».² Κατά τρόπο ειρωνικό, το ενδεχόμενο αυτό δεν ευδοκίμησε όχι εξαιτίας των αντιδράσεων ή διώξεων εκ μέρους της κινεζικής κοινωνίας και πολιτείας, αλλά λόγω ενδοεκκλησιαστικών συγκρούσεων. Η ανεκτική πολιτική των Ιησουϊτών αναφορικά π.χ. με τη λατρεία των προγόνων, την ενσωμάτωση των ονομάτων των ντόπιων θεοτήτων στις μεταφρασμένες Γραφές ή την αγιοποίηση του Κομφουκίου, προκάλεσε τη μήνη των εχθρών και αντιπάλων του Τάγματος στο εσωτερικό της Καθολικής εκκλησίας. Αυτοί κατόρθωσαν να επηρεάσουν τον Πάπα και να μεταβάλουν την στάση της Αγίας Έδρας έναντι του Τάγματος. Το 1704 απαγορεύτηκε με παπική βούλα η μετάφραση της Αγία Γραφής στα Κινεζικά, ενώ οι Θείες Λειτουργίες καθορίστηκε να τελούνται αποκλειστικά στα Λατινικά. Όπως ήταν φυσικό, ο εξοβελισμός της κινεζικής γλώσσας από την ενοριακή λατρεία και ζωή επέφερε σημαντικό πλήγμα στην εκτίμηση, που έως τότε έδειχνε ο λαός προς τη νέα πίστη. Επιπλέον, η παπική πολιτική έγινε επιθετικότερη όσον αφορά στην απαίτηση για περισσότερη δύναμη και αυτονομία εκ μέρους της Εκκλησίας. Όλα αυτά προκάλεσαν την αντίδραση της Αυτοκρατορικής δυναστείας Qing (Manchu). Έτσι, το 1724 ο Χριστιανισμός τέθηκε επίσημα εκτός νόμου.³ Όπως αναφέρει το σχετικό διάταγμα: «Πως είναι δυνατόν να περιμένουμε από τους ξένους να κατανοήσουν τον κινεζικό πολιτισμό; Κανείς τους δεν γνωρίζει την Κινεζική γλώσσα. Τα λόγια και η φιλοσοφία τους είναι για γέλια. Η διδασκαλίες τους είναι παρόμοιες με κείνες του Βουδισμού, του Ταοϊσμού και των άλλων θρησκειών. Επομένως, εφόσον δεν έχουμε ανάγκη το κήρυγμα τους, το απαγορεύουμε τελείως».⁴

Όμως, την ειρωνική και υποτιμητική προς τη χριστιανική διδασκαλία στάση των αρχών δεν συμμερίζονταν εκατοντάδες χιλιάδες λαού. Έτσι, όταν στις 4 Σεπτεμβρίου του 1807 πάτησε το πόδι του στο Μακάο ο πρώτος Προτεστάντης ιεραπόστολος στην Κίνα, ο Robert Morrison από την ιεραποστολική εταιρία του Λονδίνου, εγκαινιάστηκε μια νέα εποχή εκχριστιανισμού στην Κίνα. Παρά το γεγονός ότι οι Προτεστάντες ιεραπόστολοι δρούσαν υπό την προστασία και με την ενίσχυση των αποικιοκρατικών δυνάμεων, το έργο τους ήταν σημαντικό. Ιδιαίτερα μετά τον Πρώτο Πόλεμο του Οπίου (1842) πρωτοστάτησαν στην ίδρυση σχολείων και νοσοκομείων, μεριμνώντας για την εκπαίδευση και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη του λαού στις απομακρυσμένες περιοχές. Το αποτέλεσμα ήταν, έως το 1949, παραμονή της νίκης των κομμουνιστών του Μάο, οι κινέζοι Προτεστάντες να αριθμούν περί το ένα εκατομμύριο, ενώ περίπου τρεις χιλιάδες ιεροκήρυκες από διάφορες ιεραποστολές (κυρίως από Αγγλία, Η.Π.Α. και Ολλανδία) όργωναν τη χώρα.

Τέλος, για να αναφερθούμε και στην ισχνή Ορθόδοξη παρουσία στην Κίνα, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή συνδέεται κυρίως και πρωτίστως με τη δράση Ρώσων ιεραποστόλων. Αυτοί εισήλθαν μετά τον μαζικό εποικισμό της Σιβηρίας, στα τέλη του 17^ου αιώνα, αλλά το κήρυγμά τους δεν βρήκε απήχηση πέρα από τα όρια μικρών κοινοτήτων μεταναστών. Έναν αιώνα αργότερα, τα αποτελέσματα παρέμεναν πενιχρά, ενώ κατά την εξέγερση των Boxers (1898-1900) η Ορθόδοξη ιεραποστολή δέχτηκε ισχυρά πλήγματα. Το κέντρο της στο Πεκίνο πυρπολήθηκε και πολλοί χριστιανοί έχασαν μαρτυρικά τη ζωή τους (εικ.1). Ανάλογα φαινόμενα παρατηρήθηκαν και κατά τη διάρκεια της «πολιτιστικής επανάστασης» του μαοϊκού καθεστώτος. Σήμερα τα πράγματα για τους Ορθοδόξους στην Κίνα είναι πιο ελαστικά. Από την πλευρά του, το Οικουμενικό Πατριαρχείο διατηρεί από το 1996 την Ιερά Μητρόπολη Χονγκ Κονγκ, που περιλαμβάνει την Κίνα, την Ινδία, τις Φιλιππίνες, την Σιγκαπούρη, την Ινδονησία, την Ταϊβάν και όλη τη νοτιοανατολική Ασία. Φυσικά, το ποίμνιο είναι αριθμητικά πολύ περιορισμένο, όμως το έργο που γίνεται είναι αξιέπαινο. Μεγαλύτερη, συγκριτικά, απήχηση έχει η ρωσική ιεραποστολή, εντούτοις οι πιστοί που αναφέρονται στο Πατριαρχείο Μόσχας δεν ξεπερνούν τις μερικές χιλιάδες.

Όσα αναφέρθηκαν παραπάνω δείχνουν ότι ο Χριστιανισμός στην Κίνα πολύ απέχει από το να θεωρηθεί πρόσφατη υπόθεση. Ούτε και συνδέεται αποκλειστικά η ανάπτυξή του με τη δράση της αποικιοκρατικής ιεραποστολής, καθώς οι ρίζες του χάνονται βαθιά στο χρόνο. Το γεγονός αυτό πρέπει να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα, διότι ενώ ο Χριστιανισμός στην Κίνα είναι τόσο παλιός όσο και ο Βουδισμός στην Ιαπωνία, αντιμετωπίζεται συνήθως από τους ερευνητές και την κοινή γνώμη της Δύσης σαν να είναι περίπου ξένο σώμα στη μεγάλη χώρα της Ασία, απότοκο της αποικιοκρατίας και μόνο. Σαν να είναι, δηλαδή, μια πίστη επιφανειακή και αταίριαστη, χωρίς ρίζες στην ντόπια θρησκευτική συνείδηση.

2. ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ

Η εικόνα της Κίνας ως χώρας με τεράστιες ευκαιρίες και δυνατότητες για χριστιανική ιεραποστολή ανατράπηκε απότομα με την κατάληψη της εξουσίας από τους κομμουνιστές του Mao Zedong. Υιοθετώντας μια αντιθρησκευτική και αντιδυτική πολιτική στάση, που ταύτιζε τη θρησκεία με τη δεισιδαιμονία και τον χριστιανισμό με τον δυτικό ιμπεριαλισμό, το καθεστώς απέλασε τους ξένους ιεραποστολους ως πράκτορες της αποικιοκρατίας (1951) και απαγόρευσε κάθε έκφραση της χριστιανικής πίστης που δεν εντασσόταν στους κόλπους των επίσημα αναγνωρισμένων από το κόμμα εκκλησιαστικών ομάδων. Οι αλλοδαποί ιεραπόστολοι απεχώρησαν, όμως το γεγονός αυτό είχε και ένα θετικό αποτέλεσμα: οι ντόπιοι πιστοί αναγκάστηκαν να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διοίκηση των τοπικών ενοριών, δίνοντας έτσι το δικό τους στίγμα και χρώμα στη διάδοση του ευαγγελίου. Δημιουργήθηκαν, με τον τρόπο αυτό, τοπικοί εκκλησιαστικοί φορείς, που δραστηριοποιούνταν χωρίς να έχουν άμεση σύνδεση με τα κέντρα του εξωτερικού. Όσον αφορά τους Ρωμαιοκαθολικούς, η κυριότερη τέτοια ομάδα είναι η «Κινεζική Πατριωτική Οργάνωση των Καθολικών» (Chinese Patriotic Catholic Association), η οποία ελέγχει τις περισσότερες ενεργές εκκλησιαστικές κοινότητες, αλλά ουσιαστικά δεν αναγνωρίζεται από το Βατικανό. Η αντίστοιχη Προτεσταντική ομάδα ονομάζεται «Πατριωτικό Κίνημα του Τριπλού Εαυτού» (Three-Self Patriotic Movement), επειδή υποστηρίζει τις αρχές της αυτοδιοίκησης, της αυτοσυντήρησης και της αυτοδιάδοσης. Άλλη σημαντική Προτεσταντική οργάνωση είναι το «Χριστιανικό Συμβούλιο της Κίνας» (China Christian Council) Πρέπει, όμως, να σημειωθεί ότι πολλές εκκλησιαστικές κοινότητες δεν ανήκουν στις παραπάνω επίσημες οργανώσεις ή σε κάποιες από τις παραφυάδες τους, αλλά υιοθετούν μια ανεξάρτητη και αυτόνομη στάση. Το γεγονός αυτό τις καθιστά από περιθωριακές έως απαγορευμένες, και σε αρκετές περιπτώσεις οι «κατ οίκον» εκκλησίες έχουν υποστεί σκληρές διώξεις. Εντούτοις, συγκεντρώνουν σημαντικό αριθμό πιστών, οι οποίοι είναι αναγκασμένοι να τελούν τις κοινές προσευχές και τις λατρευτικές εκδηλώσεις τους σε ιδιωτικούς χώρους, που λειτουργούν ως ανεπίσημοι ναοί.⁵

Ας περάσουμε τώρα στα αριθμητικά μεγέθη. Οι διάφορες μετρήσεις του χριστιανικού πληθυσμού της Κίνας δεν συμφωνούν μεταξύ τους. Το κινεζικό κράτος, θρησκευτικά ουδέτερο, αλλά δεσμευμένο από το σύνταγμα της χώρας να προστατεύει «τις συνήθεις θρησκευτικές δραστηριότητες», δίνει έναν υπολογισμό της τάξεως των 20.000.000 πιστών, δηλαδή περίπου το 1,6% του συνολικού πληθυσμού. Το Χριστιανικό Συμβούλιο της Κίνας, επίσημη προτεσταντική οργάνωση, κάνει λόγο για 16.000.000 Προτεστάντες και 8.000.000 Καθολικούς για το 2000, ενώ στην ετήσια έκθεσή του για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία, το State Department των Η.Π.Α. υπολογίζει το χριστιανικό πληθυσμό σε 100.000.000 ψυχές, ήτοι το 8% του συνόλου. Η αλήθεια, όπως καταλαβαίνει κανείς, είναι κάπου στη μέση, αφού η μεν κινεζική κυβέρνηση έχει την τάση να συρρικνώνει το φαινόμενο, ενώ η αμερικανική να το διογκώνει για ευνόητους γεωπολιτικούς και ιδεολογικούς λόγους. Έτσι, οι πιο πρόσφατες ανεξάρτητες καταγραφές από επιστημονικούς φορείς μιλούν για 85.000.000 χριστιανούς στην Κίνα –με την υποσημείωση ότι ο αριθμός αυτός ενδέχεται να είναι οριακά μικρότερος από τον πραγματικό, λόγω του γεγονότος ότι σε ορισμένες περιοχές επικρατεί ακόμη κλίμα στιγματισμού ή δίωξης των πιστών. Όπως και να ΄χει πάντως, είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πληθυσμιακή έκρηξη της χριστιανικής κοινότητας στην Κίνα. Από την εποχή της εγκαθίδρυσης της Λαϊκής Δημοκρατίας μέχρι σήμερα, ο αριθμός των πιστών έχει δεκαπλασιαστεί. Βέβαια, ως απόλυτο μέγεθος, ο αριθμός αυτός ίσως να φαίνεται αμελητέος μπροστά στον τεράστιο πληθυσμό της χώρας, ωστόσο κατανοεί κανείς τη σημασία του αν τον συγκρίνει, για παράδειγμα, με τον αριθμό των μελών του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος –που δεν ξεπερνούν τα 70 εκατομμύρια. Στο βαθμό που οι υπολογισμοί αυτοί είναι ακριβείς, τότε η Κίνα είναι η τέταρτη κατά σειρά χώρα στον κόσμο με τον μεγαλύτερο χριστιανικό πληθυσμό, μετά τις Η.Π.Α., τη Βραζιλία και το Μεξικό. Αλλά ακόμη κι αν δεχθούμε μια μετριοπαθέστερη αριθμητική τιμή, της τάξεως των 50 εκατομμυρίων, και πάλι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας έχει περισσότερους χριστιανούς από χώρες – αλλοτινά ευρωπαϊκά προπύργια του Χριστιανισμού, όπως η Ισπανία, η Γερμανία, η Γαλλία ή η Μεγάλη Βρετανία.⁶

Πέραν, όμως, από τα καθαρά στατιστικά δεδομένα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ποιοτικά μεγέθη, διότι αποκαλύπτουν την κοινωνική και πολιτισμική ιδιοσυστασία του σώματος των κινέζων χριστιανών. Έτσι, η συντριπτική πλειοψηφία των πιστών ζουν σε αγροτικές περιοχές, όπου οι συνθήκες διαβίωσης είναι δυσάρεστες και επικρατεί φτώχια και εγκατάλειψη. Λόγω των ελάχιστων πόρων που διαθέτουν, οι τοπικές κοινότητες δεν είναι συνήθως σε θέση να ανεγείρουν ναούς ή ευκτήριους οίκους, ενώ δεν λείπουν και οι περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν ούτε τα στοιχειώδη, όπως π.χ. αντίτυπα της Αγίας Γραφής. Το μορφωτικό επίπεδο είναι εξαιρετικά χαμηλό, οι περισσότεροι κληρικοί προτιμούν τις αστικές περιοχές και το αποτέλεσμα είναι οι κάτοικοι στην περιφέρεια να παραμένουν θρησκευτικά υποσιτισμένοι και εν πολλοίς αστοιχείωτοι. Η γνώση του δόγματος είναι σχεδόν μηδαμινή κι συνεπώς η θρησκευτική ζωή επικεντρώνεται σε εκδηλώσεις λαϊκής ευσέβειας, όπου χριστιανικές έννοιες συμπλέκονται και αναμειγνύονται με παραδοσιακές κινεζικές συνήθειες και πατροπαράδοτες συμβάσεις, όπως π.χ. ο σεβασμός των τέκνων προς τους γεννήτορες. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και μορφωμένοι ή οικονομικά εύρωστοι χριστιανοί στην Κίνα. Κάθε άλλο. Σημαντική μερίδα διανοουμένων, μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας, πρεσβεύουν έναν «πολιτισμικό Χριστιανισμό» (Cultural Christianity), ο οποίος έγκειται στην αποδοχή των ηθικών κανόνων και αρχών της πίστης, χωρίς όμως και την ανάλογη συμμετοχή στην λατρευτική ζωή της Εκκλησίας. Πρόκειται δηλαδή για ένα Xριστιανισμό–ιδεολογικό σύστημα, που η υιοθέτησή του εκ μέρους της πνευματικής ελίτ συνδέεται περισσότερο με μια διάθεση εκσυγχρονισμού και εκδημοκρατισμού της χώρας και λιγότερο με τη ζωντανή θρησκευτική πίστη και δέσμευση.⁷

Μια άλλη ενδεικτική παράμετρος είναι η επικυριαρχία του θηλυκού στοιχείου: πάνω από το 70% του χριστιανικού πληθυσμού της Κίνας είναι γυναίκες. Όπως γνωρίζουμε από την εκκλησιαστική ιστορία, παρόμοια σύσταση είχε το εκκλησιαστικό σώμα και κατά τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού. Το γεγονός αυτό έχει τη σημασία του, διότι η γυναικεία παρουσία αποδεδειγμένα εγγυάται τη ραγδαία εξάπλωση της πίστης στο κοινωνικό σύνολο.⁸ Αν συμβεί λοιπόν στην Κίνα ό,τι συνέβη και στην αρχαία Εκκλησία, τότε η αναμενόμενη από την έρευνα χριστιανική έκρηξη στην περιοχή θα πρέπει να θεωρείται εξαιρετικά πιθανή. Βέβαια η συντριπτική πλειοψηφική παρουσία των γυναικών δεν έχει την αναλογική της αντιπροσώπευση στη διοίκηση της εκκλησίας.⁹ Αυτό, όμως, είναι, εν πολλοίς, αναμενόμενο αν αναλογιστεί κανείς την πραγματικότητα που επικρατεί και στον ευρύτερο χριστιανικό χώρο, λόγω της αρνητικής προκατάληψης αναφορικά με τη χειροτονία των γυναικών.

Αναφορικά, τώρα, με το είδος του χριστιανισμού που επικρατεί διαπιστώνουμε και στην Κίνα το ίδιο φαινόμενο που παρατηρείται και στη Λατινική Αμερική και την Αφρική: την επικυριαρχία του χαρισματικού καιενθουσιαστικού στοιχείου.¹⁰ Ακόμη και χριστιανικές ομολογίες ή ομάδες που δεν ανήκουν στους Πεντηκοστιανούς διατηρούν ένα ισχυρό χαρισματικό στοιχείο, καθώς δίνεται προτεραιότητα στην προσωπική αναγέννηση και θεραπεία. Ιδιαίτερα ο παράγοντας της ψυχοσωματικής θεραπείας χαίρει μεγάλη εκτιμήσεως, διότι συναρμόζεται με παραδοσιακές εννοήσεις περί αποτροπής, και λύτρωσης από δαιμονικά πνεύματα και λοιπές αρνητικές επιρροές. Κινείται, συνεπώς, και ο κινεζικός χριστιανισμός προς μια πραγματιστική κατεύθυνση, λαμβάνοντας χρησιμοθηρικό και εργαλειακό προσανατολισμό –πράγμα που, άλλωστε, τον τοποθετεί εντός του κραταιού ρεύματος της θεραπευτικής θρησκευτικότητας που χαρακτηρίζει τους μεταμοντέρνους καιρούς μας.

Αξιολογώντας όλα τα παραπάνω στοιχεία, μπορούμε εν κατακλείδι να πούμε ότι η έκρηξη του Χριστιανισμού στην Κίνα αποτελεί ένα μεγάλο αίνιγμακαι μια μεγάλη πρόκληση, όχι μόνο για την περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας, αλλά για την παγκόσμια χριστιανική κοινότητα. Διότι εκεί φαίνεται πως λαμβάνει χώρα μια νέα δυναμική ζύμωση πρωτογενών και θεμελιακών στοιχείων του ευαγγελικού μηνύματος με πολιτισμικές και θρησκευτικές ιδέες και πρακτικές από την κινεζική πραγματικότητα. Το γεγονός ίσως δεν θα είχε ιδιαίτερη σημασία –εξάλλου δεν είναι πρωτοφανής η συνάντηση του Χριστιανισμού και τοπικών παραδόσων– εάν δεν εξελισσόταν εντός των συνόρων μιας οικονομικής και πυρηνικής υπερδύναμης. Στην ραγδαία αναπτυξιακή πορεία που ακολουθεί η Κίνα, ο νέος, «σινοποιημένος» Χριστιανισμός μπορεί να ασκήσει μεγάλη επίδραση στα πολιτισμικά περιβάλλοντα της ευρύτερης περιοχής. Και σε περίπτωση που η Κίνα προχωρήσει σε ακόμη πιο φιλελεύθερες πολιτικές –πράγμα πολύ πιθανόν– ο Χριστιανισμός ενδέχεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Ενδέχεται να λειτουργήσει ως εργαλείο πολιτισμικής προσέγγισης με τη Δύση και ως γέφυρα συνεννόησης, δίοδος εκσυγχρονισμού και εκδημοκρατισμού της χώρας.

Πέραν, όμως, από την όποια γεωπολιτική του σημασία, ο κινεζικός Χριστιανισμός ενδεχομένως να συμβάλλει (και αυτός μαζί με τους υπόλοιπους «Χριστιανισμούς του Νότου»¹¹) στο γενικότερο κλίμα σταδιακής μεταμόρφωσηςτου Χριστιανισμού από θρησκεία των λευκών–ευημερούντων–δυτικών σε θρησκεία των αυτοχθόνων πληθυσμών του αναπτυσσόμενου κόσμου, που μαστίζονται από οικονομική ανέχεια και άλλα δεινά. Μεταναστεύει, δηλαδή, ο Χριστιανισμός από τα μητροπολιτικά κέντρα της Δύσης στην περιφέρεια, καθώς εκεί βρίσκονται πληθυσμοί οι οποίοι τον έχουν, ως φαίνεται, περισσότερο ανάγκη. Γίνεται (για μια ακόμη φορά στην μακραίωνη ιστορία του) θρησκεία των φτωχών και των εξαθλιωμένων, των αγανακτισμένων και των εξεγερμένων, γίνεται η ελπίδα των απελπισμένων, ο φάρος όσων ζουν στο σκοτάδι της κοινωνικής αδικίας και εκμετάλλευσης. Υιοθετείται το ανατρεπτικό μήνυμα του Ευαγγελίου από τους παρίες της οικουμένης και τους απόβλητους της παγκοσμιοποίησης, και εμπνέει κοινωνικά κινήματα και ιδεολογικά ρεύματα. Υπάρχουν, φυσικά, και περιπτώσεις όπου ο Χριστιανισμός στον «αναπτυσσόμενο», λεγόμενο, κόσμο έρχεται να στηρίξει την καθεστηκυία τάξη και να επευλογήσει την απόσυρση στην ιδιωτικότητα, σε βάρος της ιστορικής εγρήγορσης και της πολιτική δράσης. Όμως και πάλι εκείνο που μετράει είναι η θέρμη και ο ενθουσιασμός με τον οποίον αποδέχονται το κήρυγμα του Ευαγγελίου οι μάζες, αναδεικνύοντάς το σε παράγοντα διαμορφωτικό και αναθεωρητικό της υπάρχουσας κοινωνικής συνθήκης.

Σχηματοποιώντας πιθανώς υπερβολικά τα πράγματα, θα λέγαμε, λοιπόν, πως ο Χριστιανισμός παρακμάζει και εκφυλίζεται στα παραδοσιακά δυτικά του λίκνα, καθώς έχει μεταλλαχθεί σε αφηρημένο και θεωρητικό θρησκευτικό μόρφωμα, συγκρητιστικού, εν πολλοίς, χαρακτήρα. Τη θέση του στις ψυχές των δυτικών μοιάζει να έχει καταλάβει η λεγόμενη Νέα Πνευματικότητα, καθώς ο αποκρυφιστικός, χρησιμοθηρικός και εργαλειακός προσανατολισμός της έρχεται να καλύψει πιθανώς πληρέστερα την ανάγκη του εθισμένου καταναλωτή-πολίτη του δυτικού κόσμου για ευτυχία, θεραπεία και ευημερία.¹² Αντίθετα, ο Χριστιανισμός, στο βαθμό που διατηρεί το προφητικό-κριτικό κεντρί του ενεργό ενάντια στο «πνεύμα του κόσμου», φαντάζει υπερβολικά αυστηρός, ανελαστικός και παρωχημένος. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο, όμως, ανθεί και θάλλει στον αναπτυσσόμενο κόσμο, αγκαλιάζεται με ζήλο από τους παρίες και τους απόκληρους της οικουμένης.

1 Για την ιστορία του Χριστιανισμού στη Κίνα βλ. DANIEL H. BAYS (ed.), Christianity in China: From the Eighteenth Century to the Present, (Stanford: Stanford U.P., 1996), PHILIP JENKINS, The Next Christendom: The Coming of Global Christianity, (New York: Oxford U.P., 2007, 26-27, 33, 37-41) και CHRISTOPHER PARTRIDGE, Οι Θρησκείες τουΚόσμου, μτφρ. Βασίλης Αδραχτάς, Ουρανός, Αθήνα 2005, 403-406

2 Βλ. PHILIP JENKINS, ό.π. 40

3 Για την ταραχώδη για τον κινέζικο Καθολικισμό περίοδο του 18^ου αιώνα βλ. ROBERT E. ENTENMANN, Catholics and Society in Eighteenth-Century Sichuan, στο DANIEL H. BAYS (ed.), ό.π. 8-23

4 Βλ. PHILIP JENKINS, ό.π. 41

5 Σχετικά βλ. το άρθρο της KATE McGEOWN, China’s Christians Suffer for their Faith,για το BBC NEWS, που υπάρχει στον διαδικτυακό τόποhttp://news.bbc.co.uk/go/pr/fr/-/2/hi/asia-pasific/3993857.stm

6 Για τα αριθμητικά δεδομένα του Χριστιανισμού στην Κίνα βλ. PHILIP JENKINS, ό.π. 80-81 και PAUL DAVENPORT, New Government Statistics on China’s Christians: Dramatic Church Growth is Evident from All Sources, στο http://www.worthynews.com/news-features/compass-china-survey.html

7 Σχετικά βλ. CHRISTOPHER PARTRIDGE, ό.π. 404

8 Σχετικά βλ. RODNEY STARK, Η Εξάπλωση του Χριστιανισμού, μτφρ. Μαρία Λουκά, Άρτος Ζωής, Αθήνα 1996, 149-198

9 Σχετικά βλ. το άρθρο When Opium Can Be Benign, The Economist, 3/2/2007, 28

10 Βλ. PHILIP JENKINS, ό.π. 81

11 Σχετικά βλ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΕΚΡΙΔΑΚΗΣ, Ο Σταυρός του Νότου: Το Νέο Πρόσωπο του Χριστιανισμού στη Λατινική Αμερική, κείμενο που υπάρχει αναρτημένο και στην παρούσα ηλεκτρονική διεύθυνση: http://e-theologia.blogspot.com/search/label/ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΑ

12 Για το φαινόμενο της Πνευματικότητας βλ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ι. ΜΠΕΚΡΙΔΑΚΗΣ,Εναλλακτικές Θρησκευτικές Ταυτότητες στη Μεθόριου Μοντέρνου-Μεταμοντέρνου: Η Περίπτωση της Νέας Πνευματικότητας, στο συλλογικό τόμο: ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΜΑΓΡΙΠΛΗΣ (Επιμ.),Κρτιτικές Προσεγγίσεις στον Ορθόδοξο Πολιτισμό: Όψεις του Ελληνικού Παραδείγματος,Α. Σταμούλης, Θεσσαλονίκη 2007, 222-268

[Πρώτη δημοσίευση: Ψηφιακό Περιοδικό The Athens ID

(τ.2, Μάρτιος-Απρίλιος 2008, σσ.120-130)

στον ιστότοπο: http://www.democracycrisis.com/]